در این درس یاد می‌گیریم افعال وجهی (können, müssen, sollen, dürfen, mögen, wollen)
در زمان گذشتهٔ Präteritum چگونه صرف می‌شوند، چرا در گذشته معمولاً Präteritum را ترجیح می‌دهیم
و این افعال در جمله کجا قرار می‌گیرند.
افعال وجهی (Modalverben) شش فعل هستند که «توانایی، اجبار، اجازه، خواست» و مانند این‌ها را بیان می‌کنند.
معمولاً همراه یک فعل دیگر به شکل مصدر (Infinitiv) می‌آیند.
جدول زیر معنی هر فعل و شکل آن را در زمان حال و گذشته (برای ich) نشان می‌دهد.
| Infinitivمصدر | Präsens (ich)حال | Präteritum (ich)گذشته | معنی |
|---|---|---|---|
| können | ich kann | ich konnte | توانستن، امکان داشتن |
| müssen | ich muss | ich musste | مجبور بودن، باید (اجبار) |
| sollen | ich soll | ich sollte | باید (به‌خواست یا دستور دیگران) |
| dürfen | ich darf | ich durfte | اجازه داشتن |
| mögen | ich mag | ich mochte | دوست داشتن |
| wollen | ich will | ich wollte | خواستن |
Franz konnte nicht spielen.
فرانتس نتوانست بازی کند.
Ich musste früh aufstehen.
من مجبور بودم زود بلند شوم.
Franz sollte im Bett bleiben.
فرانتس باید در رختخواب می‌ماند (دیگران گفته بودند).
Otto durfte nicht mitspielen.
اتو اجازه نداشت بازی کند.
Als Kind mochte ich keinen Fisch.
در کودکی ماهی دوست نداشتم. (اینجا مصدر ندارد)
Wir wollten ins Kino gehen.
ما می‌خواستیم به سینما برویم.
فرانتس مریض بود.
او نتوانست فوتبال بازی کند.
فعل وجهی konnte در جایگاه دوم جمله است و فعل اصلی به‌صورت مصدر
(spielen) به آخر جمله می‌رود.
| ضمیر | könnenتوانستن | müssenمجبور بودن | sollenباید (به‌خواست دیگران) | dürfenاجازه داشتن | mögenدوست داشتن | wollenخواستن |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ich | konnte | musste | sollte | durfte | mochte | wollte |
| du | konntest | musstest | solltest | durftest | mochtest | wolltest |
| er/es/sie | konnte | musste | sollte | durfte | mochte | wollte |
| wir | konnten | mussten | sollten | durften | mochten | wollten |
| ihr | konntet | musstet | solltet | durftet | mochtet | wolltet |
| sie/Sie | konnten | mussten | sollten | durften | mochten | wollten |
دو ردیف ich و er/es/sie (رنگ روشن) در Präteritum همیشه یکسان هستند.
پایانهٔ هر ضمیر را در جدول بعد ببینید.
فرمول: ساقه (معمولاً بدون Umlaut) + -te + پایانهٔ شخص
پایانه‌های شخص برای همهٔ افعال وجهی یکسان است (مثال با können):
| ضمیر | پایانه | مثال |
|---|---|---|
| ich | -te | konnte |
| du | -test | konntest |
| er / es / sie | -te | konnte |
| wir | -ten | konnten |
| ihr | -tet | konntet |
| sie / Sie | -ten | konnten |
این پایانه‌ها همان پایانه‌های Präteritum افعال باقاعده هستند (machen → machte, machtest, machte …).
تفاوت فقط در این است که ساقهٔ افعال وجهی گاهی Umlaut را از دست می‌دهد.
۱. برای گفتن رویدادهای گذشته، ما در افعال وجهی معمولاً Präteritum را ترجیح می‌دهیم،
نه Perfekt.
Franz konnte gestern nicht spielen.
فرانتس دیروز نتوانست بازی کند. (رایج)
۲. افعال وجهی بیشتر اوقات با یک مصدر (Infinitiv) می‌آیند. مصدر در اینجا بدون zu است.
Franz konnte heute nicht Fußball spielen.
فرانتس امروز نتوانست فوتبال بازی کند.
در جملهٔ خبری و در سؤال با کلمهٔ پرسشی (warum, wann, wo, wie و …)، فعل وجهی در جایگاه دوم
است و مصدر در پایان جمله (Satzende) می‌آید.
| I. | II. | III. | Satzendeانتهای جمله | |
|---|---|---|---|---|
| جملهٔ خبری | Franz | konnte | heute nicht Fußball | spielen. |
| سؤال با کلمهٔ پرسشی | Warum | konnte | Franz nicht Fußball | spielen? |
Franz konnte heute nicht Fußball spielen.
فرانتس امروز نتوانست فوتبال بازی کند.
Warum konnte Franz nicht Fußball spielen?
چرا فرانتس نتوانست فوتبال بازی کند؟
در سؤالی که پاسخش «بله» یا «خیر» است، فعل وجهی در جایگاه اول می‌آید
و مصدر باز هم در پایان جمله است.
| I. | II. | III. | Satzendeانتهای جمله | |
|---|---|---|---|---|
| سؤال بله / خیر | Durfte | Otto | beim letzten Spiel nicht | mitspielen? |
Durfte Otto beim letzten Spiel nicht mitspielen?
آیا اتو در بازی آخر اجازه نداشت بازی کند؟
فعل وجهی و مصدر مثل یک «قاب» (Satzklammer) هستند: فعل وجهی اول و مصدر آخر می‌آید و بقیهٔ اجزای جمله بین آن‌ها قرار می‌گیرند.
اگر مصدر پیشوند جداشدنی داشته باشد (مثل mitspielen)، پیشوند جدا نمی‌شود و مصدر یک‌تکه در آخر جمله می‌ماند.
Gestern konnte Franz nicht spielen.
اگر قید زمان اول جمله بیاید، فاعل بعد از فعل وجهی می‌آید ولی فعل وجهی همچنان در جایگاه دوم می‌ماند.
möchte (می‌خواهم / دوست دارم، به‌شکل مؤدبانه) شکل گذشتهٔ mögen نیست و مربوط به زمان حال است.
گذشتهٔ mögen شکل mochte است و برای «خواستن» در گذشته باید از wollte استفاده کرد.
Ich möchte einen Kaffee.
من یک قهوه می‌خواهم. (حال، مؤدبانه)
Gestern wollte ich einen Kaffee.
دیروز یک قهوه می‌خواستم. (گذشته)
اگر معنی روشن باشد، فعل اصلی (به‌ویژه فعل حرکت) می‌تواند حذف شود:
Otto musste gestern zum Arzt (gehen).
اتو دیروز مجبور بود پیش دکتر برود.
جملهٔ اول دیالوگ هم همین‌طور بود: Franz war krank.
فعل‌های sein (war) و haben (hatte) در گفتن رویدادهای گذشته مثل افعال وجهی معمولاً Präteritum می‌گیرند.
ساختن Perfekt با افعال وجهی هم شدنی است (Franz hat nicht spielen können)، ولی ساختش پیچیده‌تر است
(به‌جای Partizip II از مصدر استفاده می‌شود). به همین دلیل در بیشتر موارد Präteritum ساده‌تر و رایج‌تر است.
| نادرست | درست | توضیح |
|---|---|---|
| ✗ Franz konnte nicht gespielt. | ✓ Franz konnte nicht spielen. | بعد از فعل وجهی مصدر می‌آید، نه Partizip II. |
| ✗ Franz konnte nicht zu spielen. | ✓ Franz konnte nicht spielen. | مصدر بعد از فعل وجهی بدون zu است. |
| ✗ Er könnte nicht spielen. | ✓ Er konnte nicht spielen. | در Präteritum Umlaut حذف می‌شود (könnte شکل دیگری است). |
| ✗ Ich konnt nicht kommen. | ✓ Ich konnte nicht kommen. | ich و er/sie/es هم پایانهٔ -te می‌گیرند. |
| ✗ Franz spielen konnte heute nicht Fußball. | ✓ Franz konnte heute nicht Fußball spielen. | فعل وجهی در جایگاه دوم و مصدر در آخر جمله است. |
| ✗ Er kannte nicht spielen. | ✓ Er konnte nicht spielen. | kannte گذشتهٔ kennen (شناختن) است، نه können. |
جای خالی را با شکل درست فعل وجهی در Präteritum پر کنید. فعل داخل پرانتز مصدر فعل وجهی است.
برای دیدن پاسخ روی «نمایش پاسخ» بزنید.
Ich konnte gestern nicht kommen.
Du musstest früh aufstehen.
Wir sollten im Bett bleiben.
Durfte Otto mitspielen?
Ihr wolltet nach Hause gehen.
Als Kind mochte ich keinen Fisch.
Sie konnten nicht arbeiten.
Warum konnte Franz nicht Fußball spielen?
۵ درس اول گرامر رایگان است. برای دسترسی به تمرین‌های این درس و بقیه‌ی درس‌ها، یکی از پلان‌های اشتراک را تهیه کن.
برو به صفحه‌ی اشتراکهابرای چتِ مستقیم، اول با شمارهموبایل یا ایمیلت وارد شو:
اگر شمارهی ایرانی نداری، به‌جای شماره، ایمیلت را وارد کن تا کد برایت ایمیل شود.
اگر VPN روشن دارید، برای دریافت کد آن را خاموش کنید یا از طریق ایمیل وارد شوید.
اگر ایمیل را در اینباکس پیدا نکردید، پوشهی اسپم (Spam) را هم بررسی کنید.
دیدگاه‌ها دربارهٔ این درس
ورود به حساب کاربری