ضمیر بازتابی چیست؟
در بعضی جمله‌ها کاری که فاعل انجام می‌دهد به خود فاعل برمی‌گردد؛ مثل «ماری خودش را آفتاب می‌دهد» (یعنی آفتاب می‌گیرد). در آلمانی این «خود» با ضمیر بازتابی نشان داده می‌شود. به تصویر و جمله‌های زیر نگاه کنید.
ماری آفتاب می‌گیرد.
اتو دوش می‌گیرد.
ماکس و موریتس با هم گفت‌وگو می‌کنند.
A شکل ضمیرهای بازتابی Formen
ضمیر بازتابی در این درس در حالت مفعولی (Akkusativ) است. جدول زیر صرف فعل sich sonnen (آفتاب گرفتن) را همراه با ضمیر بازتابی نشان می‌دهد.
| Singular (مفرد) | Plural (جمع) | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| ضمیر | فعل | ضمیر بازتابی | ضمیر | فعل | ضمیر بازتابی |
| 1. ich | sonne | mich | 1. wir | sonnen | uns |
| 2. du | sonnst | dich | 2. ihr | sonnt | euch |
| 3. er / sie / es | sonnt | sich | 3. sie | sonnen | sich |
| formelle Anrede (مفرد و جمع): Sie | sonnen | sich | |||
نکته‌ها Hinweise
۱. ضمیر بازتابی نشان می‌دهد که کار به خود فاعل جمله برمی‌گردد.
۲. در شخص اول و دوم (مفرد و جمع) ضمیر بازتابی با ضمیر شخصی (مفعولی) یکی است: mich, dich, uns, euch.
۳. در شخص سوم (مفرد و جمع) و همین‌طور در شکل رسمی (Sie) ضمیر بازتابی همیشه sich است.
ساختار کلی جمله
ضمیر بازتابی باید همیشه با فاعل هماهنگ باشد: ich → mich، du → dich، wir → uns و ....
B جایگاه ضمیر بازتابی در جمله Satzbau
جملهٔ خبری و جملهٔ پرسشی با کلمهٔ پرسشی
در جملهٔ خبری و در جملهٔ پرسشی با کلمهٔ پرسشی فعل صرف‌شده در جایگاه ۲ می‌آید و ضمیر بازتابی معمولاً بلافاصله بعد از فعل قرار می‌گیرد.
| I. | II. | III. |
|---|---|---|
| Franz | interessiert | sich für Fußball. |
| Wofür | interessiert | sich Franz? |
ترجمه: «فرانتس به فوتبال علاقه دارد.» / «فرانتس به چه چیزی علاقه دارد؟»
جملهٔ پرسشی بدون کلمهٔ پرسشی (بله/خیر)
در این جمله‌ها فعل صرف‌شده در جایگاه ۱ است. ضمیر بازتابی در جایگاه ۲ می‌آید اگر فاعل اسم باشد، و در جایگاه ۳ می‌آید اگر فاعل ضمیر شخصی باشد.
| I. | II. | III. |
|---|---|---|
| Interessiert | sich | Franz für Fußball? |
| Interessiert | du | dich für Fußball? |
ترجمه: «آیا فرانتس به فوتبال علاقه دارد؟» / «آیا تو به فوتبال علاقه داری؟»
خلاصه: اگر فاعل ضمیر شخصی باشد، همیشه اول ضمیر شخصی می‌آید و بعد ضمیر بازتابی (du dich). اگر فاعل اسم باشد، ضمیر بازتابی پیش از اسم می‌آید (sich Franz).
C افعال بازتابی و نیمه‌بازتابی Reflexive und teilreflexive Verben
افعال بازتابی دو دسته‌اند: افعالی که همیشه با ضمیر بازتابی می‌آیند، و افعالی که گاهی با ضمیر بازتابی و گاهی با مفعول دیگر به کار می‌روند.
افعال بازتابی Reflexive Verben
افعال بازتابی همیشه ضمیر بازتابی می‌گیرند و بدون آن جمله ناقص یا غلط است.
Ich bedanke mich.
| Infinitiv | مثال | معنی |
|---|---|---|
| sich bedanken | Ich bedanke mich. | تشکر کردن |
| sich beeilen | Du beeilst dich. | عجله کردن |
| sich befinden | Das Hotel befindet sich hier. | قرار داشتن، واقع بودن |
| sich beschweren | Wir beschweren uns. | شکایت کردن |
| sich bewerben | Ich bewerbe mich um die Stelle. | درخواست (کار یا پذیرش) دادن |
| sich erkälten | Er erkältet sich. | سرما خوردن |
| sich freuen | Ihr freut euch. | خوشحال بودن، خوشحال شدن |
| sich interessieren | Franz interessiert sich für Fußball. | علاقه‌مند بودن |
| sich streiten | Sie streiten sich. | دعوا کردن، بحث کردن |
| sich sonnen | Marie sonnt sich. | آفتاب گرفتن |
| sich verlieben | Ich verliebe mich. | عاشق شدن |
افعال نیمه‌بازتابی Teilreflexive Verben
افعال نیمه‌بازتابی هم می‌توانند با ضمیر بازتابی بیایند و هم با مفعول (Akkusativ) دیگری.
Ich wasche mich.
خودم را می‌شویم. (ضمیر بازتابی)
Ich wasche meine Sachen.
وسایلم (لباس‌هایم) را می‌شویم. (مفعول دیگر)
| Infinitiv | با ضمیر بازتابی | با مفعول دیگر | معنی |
|---|---|---|---|
| anmelden | Ich melde mich an. | Ich melde meinen Sohn an. | ثبت‌نام کردن / ثبت‌نام کردنِ کسی |
| anziehen | Sie zieht sich an. | Sie zieht das Kind an. | لباس پوشیدن / لباس پوشاندن به کسی |
| ärgern | Ich ärgere mich. | Du ärgerst deinen Bruder. | عصبانی شدن / عصبانی کردنِ کسی |
| duschen | Er duscht sich. | Er duscht den Hund. | دوش گرفتن / دوش دادنِ کسی |
| erinnern | Ich erinnere mich an den Urlaub. | Ich erinnere dich an den Termin. | به یاد آوردن / یادآوری کردن به کسی |
| föhnen | Sie föhnt sich die Haare. | Sie föhnt ihre Tochter. | سشوار کشیدن |
| schminken | Ich schminke mich. | Ich schminke meine Freundin. | آرایش کردن / آرایش کردنِ کسی |
| treffen | Wir treffen uns. | Wir treffen Freunde. | همدیگر را دیدن / کسی را دیدن |
| unterhalten | Wir unterhalten uns. | Er unterhält die Gäste. | گفت‌وگو کردن / سرگرم کردنِ کسی |
| verabschieden | Er verabschiedet sich. | Er verabschiedet die Gäste. | خداحافظی کردن / بدرقه کردنِ کسی |
| waschen | Ich wasche mich. | Ich wasche meine Sachen. | خود را شستن / چیزی یا کسی را شستن |
نکته: بعضی افعال بازتابی حرف اضافهٔ ثابت دارند، مثل sich interessieren für (علاقه داشتن به)، sich freuen auf / über و sich erinnern an. بهتر است حرف اضافه را همراه فعل یاد بگیرید.
خطاهای رایج
| نادرست | درست | توضیح |
|---|---|---|
| ✗ Ich freue dich. | ✓ Ich freue mich. | ضمیر بازتابی باید با فاعل هماهنگ باشد: فاعل ich است، پس mich. |
| ✗ Wir beeilen sich. | ✓ Wir beeilen uns. | sich فقط برای شخص سوم و شکل رسمی است، نه برای wir. |
| ✗ Franz interessiert für Fußball. | ✓ Franz interessiert sich für Fußball. | sich interessieren همیشه بازتابی است و بدون ضمیر کامل نیست. |
| ✗ Interessiert Franz sich für Fußball? | ✓ Interessiert sich Franz für Fußball? | در سؤال بله/خیر با فاعلِ اسم، ضمیر بازتابی در جایگاه ۲ و پیش از اسم می‌آید. |
| ✗ Interessierst dich du für Fußball? | ✓ Interessierst du dich für Fußball? | با فاعل ضمیر شخصی، اول du می‌آید و بعد dich. |
تمرین
جای خالی را با ضمیر بازتابی درست پر کنید. فعل داخل پرانتز فعل اصلی است. برای دیدن پاسخ روی «نمایش پاسخ» بزنید.
-
Ich beeile .(sich beeilen)
نمایش پاسخ
Ich beeile mich. -
Du freust sehr.(sich freuen)
نمایش پاسخ
Du freust dich sehr. -
Marie sonnt im Garten.(sich sonnen)
نمایش پاسخ
Marie sonnt sich im Garten. -
Wir unterhalten lange.(sich unterhalten)
نمایش پاسخ
Wir unterhalten uns lange. -
Ihr streitet oft.(sich streiten)
نمایش پاسخ
Ihr streitet euch oft. -
Max und Moritz verabschieden .(sich verabschieden)
نمایش پاسخ
Max und Moritz verabschieden sich. -
Interessiert Franz für Fußball?(sich interessieren)
نمایش پاسخ
Interessiert sich Franz für Fußball? -
Hast du schon angemeldet?(sich anmelden)
نمایش پاسخ
Hast du dich schon angemeldet?
خلاصهٔ درس
برای ساختن جملهٔ بازتابی این چهار قدم را به ترتیب طی کنید:
- فاعل را پیدا کنید. ضمیر بازتابی همیشه با فاعل هماهنگ است.
- ضمیر بازتابی را انتخاب کنید. ich → mich، du → dich، wir → uns، ihr → euch؛ برای er/sie/es، sie (جمع) و Sie همیشه sich.
- نوع فعل را مشخص کنید. فعل همیشه بازتابی است (sich freuen) یا نیمه‌بازتابی (waschen: با mich یا با مفعول دیگر)؟
- جمله را بچینید. فعل در جایگاه ۲ (در سؤال بله/خیر جایگاه ۱) و ضمیر بازتابی معمولاً بعد از فعل؛ در سؤال بله/خیر با فاعل اسم، ضمیر بازتابی پیش از فاعل.
یک مثال کامل از همهٔ مراحل:
دیدگاه‌ها دربارهٔ این درس
ورود به حساب کاربری