ساختار ماضی نقلی
ماضی نقلی (Perfekt) از دو بخش ساخته می‌شود: فعل کمکی (Hilfsverb) در زمان حال و اسم مفعول (Partizip II) که در آخر جمله می‌آید. فعل کمکی یا haben است یا sein.
در این درس یاد می‌گیریم کدام فعل‌ها ماضی نقلی را با sein می‌سازند.
فرمول
A فعل‌های باقاعده Regelmäßige Verben
آنا روز یکشنبه پیاده‌روی (کوه‌نوردی) کرد.
صرف Formen
| ضمیر | فعل کمکیsein | Partizip IIاسم مفعول | ||
|---|---|---|---|---|
| wandernپیاده‌روی کردن | reisenسفر کردن | landenفرود آمدن | ||
| ich | bin | gewandert | gereist | gelandet |
| du | bist | |||
| er/es/sie | ist | |||
| wir | sind | |||
| ihr | seid | |||
| sie/Sie | sind | |||
er = او (مذکر) ـ sie = او (مؤنث) یا آن‌ها ـ es = آن (خنثی) ـ Sie (با حرف بزرگ) = شما (رسمی) ـ ihr = شما (جمع، غیررسمی)
ساختن Partizip II فعل‌های باقاعده
فرمول: ge- + ریشهٔ فعل + -t
ریشه = مصدر بدون -en یا -n
اگر ریشه به d یا t ختم شود (مثل land-)، برای راحتی تلفظ به‌جای -t پسوند -et می‌آید: gelandet.
B فعل‌های بی‌قاعده Unregelmäßige Verben
مارتینا با موتورش رفت (موتورسواری کرد).
صرف Formen
| ضمیر | فعل کمکیsein | Partizip IIاسم مفعول | |||
|---|---|---|---|---|---|
| laufenدویدن / پیاده رفتن | fahrenرفتن با وسیلهٔ نقلیه | bleibenماندن | seinبودن | ||
| ich | bin | gelaufen | gefahren | geblieben | gewesen |
| du | bist | ||||
| er/es/sie | ist | ||||
| wir | sind | ||||
| ihr | seid | ||||
| sie/Sie | sind | ||||
Partizip II فعل‌های بی‌قاعده
Partizip II فعل‌های بی‌قاعده معمولاً با ge- شروع و با -en تمام می‌شود. گاهی مصوتِ ریشه تغییر می‌کند و گاهی ریشه کاملاً عوض می‌شود.
فرمول: ge- + ریشه + -en
برای این فعل‌ها قاعدهٔ ثابتی نیست؛ هر فعل بی‌قاعده را همراه Partizip II و فعل کمکی‌اش حفظ کنید، مثلاً:
fahren – er fährt – ist gefahren
چه فعل‌هایی با sein می‌آیند؟ Hinweise
۱. فعل‌هایی که تغییر مکان (Ortswechsel) را نشان می‌دهند و مفعول با حالت Akkusativ ندارند.
Ich bin gefahren.
من (با وسیلهٔ نقلیه) رفتم.
Otto ist schon ins Büro gegangen.
اتو قبلاً به دفتر رفته است.
۲. فعل‌هایی که تغییر حالت (Zustandsveränderung) را نشان می‌دهند.
Der Junge ist gewachsen.
پسر بزرگ (قدکشیده) شده است.
Es ist etwas passiert.
اتفاقی افتاده است.
۳. سه فعل ویژه: sein (بودن)، bleiben (ماندن) و werden (شدن).
Ich bin in Italien gewesen.
من در ایتالیا بوده‌ام.
Ich bin dort drei Wochen geblieben.
من آنجا سه هفته ماندم.
Peter ist 15 Jahre alt geworden.
پیتر ۱۵ ساله شد.
۴. همهٔ فعل‌های دیگر ماضی نقلی را با haben می‌سازند.
ساختار جمله Satzbau
جملهٔ خبری و سؤال با کلمهٔ پرسشی
در جملهٔ خبری و در سؤال با کلمهٔ پرسشی (wann, wo, wie, wer و …)، فعل کمکی sein در جایگاه دوم است و Partizip II در پایان جمله (Satzende) می‌آید.
| I. | II. | III. | Satzendeانتهای جمله | |
|---|---|---|---|---|
| جملهٔ خبری | Das Flugzeug aus Rom | ist | pünktlich | gelandet. |
| سؤال با کلمهٔ پرسشی | Wann | ist | das Flugzeug aus Rom | gelandet? |
Das Flugzeug aus Rom ist pünktlich gelandet.
هواپیمای رم به‌موقع فرود آمد.
Wann ist das Flugzeug aus Rom gelandet?
هواپیمای رم کی فرود آمد؟
سؤال بدون کلمهٔ پرسشی (بله / خیر)
در سؤالی که پاسخش «بله» یا «خیر» است، فعل کمکی sein در جایگاه اول می‌آید و Partizip II باز هم در پایان جمله است.
| I. | II. | III. | Satzendeانتهای جمله | |
|---|---|---|---|---|
| سؤال بله / خیر | Ist | das Flugzeug | aus Rom schon | gelandet? |
Ist das Flugzeug aus Rom schon gelandet?
آیا هواپیمای رم قبلاً فرود آمده است؟
فعل کمکی و Partizip II مثل یک «قاب» (Satzklammer) هستند: فعل کمکی اول و Partizip آخر می‌آید و بقیهٔ اجزای جمله (زمان، مکان، قید و …) بین این دو قرار می‌گیرند.
نکات تکمیلی
فعل یکسان، دو فعل کمکی مختلف
مهم این است که فعل، مفعول با حالت Akkusativ داشته باشد یا نه. اگر مفعول داشته باشد، ماضی نقلی با haben ساخته می‌شود:
Ich bin nach Berlin gefahren.
من به برلین رفتم. (تغییر مکان، بدون مفعول)
Ich habe das Auto gefahren.
من ماشین را راندم. (das Auto مفعول است)
تغییر حالت با sein، حالت ثابت با haben
Ich bin um zehn Uhr eingeschlafen.
ساعت ده خوابم برد. (تغییر حالت: بیدار ← خواب)
Ich habe lange geschlafen.
مدت زیادی خوابیدم. (یک حالت ادامه‌دار، نه تغییر)
Partizip II بدون ge-
در فعل‌هایی که به -ieren ختم می‌شوند یا پیشوند جدانشدنی دارند (be-, ge-, er-, ver-, zer-, ent-, emp-)، ge- اضافه نمی‌شود:
passieren → Es ist etwas passiert.
اتفاقی افتاده است. (نه gepassiert)
فعل‌های جداشدنی: ge- در وسط
در فعل‌های با پیشوند جداشدنی، ge- بین پیشوند و ریشه قرار می‌گیرد:
Der Zug ist pünktlich angekommen.
قطار به‌موقع رسید.
Ich bin früh aufgestanden.
من زود بلند شدم.
فعل‌های پرکاربرد با sein
| Infinitivمصدر | Partizip II | معنی |
|---|---|---|
| gehen | gegangen | رفتن |
| kommen | gekommen | آمدن |
| ankommen | angekommen | رسیدن |
| fliegen | geflogen | پرواز کردن |
| aufstehen | aufgestanden | بلند شدن، از خواب برخاستن |
| einschlafen | eingeschlafen | به خواب رفتن |
| aufwachen | aufgewacht | بیدار شدن |
| wachsen | gewachsen | رشد کردن، بزرگ شدن |
| sterben | gestorben | مردن |
| passieren | passiert | اتفاق افتادن |
| werden | geworden | شدن |
خطاهای رایج
| نادرست | درست | توضیح |
|---|---|---|
| ✗ Ich habe nach Berlin gefahren. | ✓ Ich bin nach Berlin gefahren. | فعل‌های حرکت و تغییر مکان (fahren, gehen, kommen) با sein ساخته می‌شوند. |
| ✗ Anna ist gewandern. | ✓ Anna ist gewandert. | Partizip II فعل باقاعده با ge- شروع و با -t تمام می‌شود، نه با -n. |
| ✗ Ich bin gebleibt. | ✓ Ich bin geblieben. | bleiben بی‌قاعده است؛ Partizip II را باید حفظ کرد. |
| ✗ Martina gefahren ist mit ihrem Motorrad. | ✓ Martina ist mit ihrem Motorrad gefahren. | فعل کمکی در جایگاه ۲ و Partizip II در آخر جمله است. |
| ✗ Ich habe in Italien gewesen. | ✓ Ich bin in Italien gewesen. | sein هم در Perfekt با sein می‌آید: ist gewesen. |
تمرین
جمله‌ها را در Perfekt با sein کامل کنید. برای دیدن پاسخ روی «نمایش پاسخ» بزنید.
-
Anna am Sonntag .(wandern)
نمایش پاسخ
Anna ist am Sonntag gewandert. -
Martina mit ihrem Motorrad .(fahren)
نمایش پاسخ
Martina ist mit ihrem Motorrad gefahren. -
Wir zu Hause .(bleiben)
نمایش پاسخ
Wir sind zu Hause geblieben. -
Ich in Italien .(sein)
نمایش پاسخ
Ich bin in Italien gewesen. -
du nach Berlin ?(reisen)
نمایش پاسخ
Bist du nach Berlin gereist?
خلاصه
- ماضی نقلی = فعل کمکی (haben یا sein) در زمان حال + Partizip II در آخر جمله.
- با sein: فعل‌های تغییر مکان (بدون مفعول Akkusativ)، فعل‌های تغییر حالت، و سه فعل sein, bleiben, werden.
- با haben: همهٔ فعل‌های دیگر.
- Partizip II باقاعده: ge- + ریشه + -t (بعد از ریشهٔ ختم‌شده به d یا t: -et). Partizip II بی‌قاعده را باید حفظ کرد.
- جایگاه فعل کمکی: دوم (جملهٔ خبری و سؤال با کلمهٔ پرسشی) یا اول (سؤال بله/خیر). Partizip II همیشه آخر جمله است.
دیدگاه‌ها دربارهٔ این درس
ورود به حساب کاربری